ค่าไฟบ้านแบกไฟถนน กลายเป็นประเด็นถกเถียงเรื่องความเป็นธรรมของโครงสร้างค่าไฟ หลังประชาชนบางส่วนมองว่าไฟถนน ไฟส่องสว่างในชุมชน และไฟสาธารณะในพื้นที่ส่วนรวม ควรถูกแยกต้นทุนให้ชัดว่าใครใช้ ใครรับผิดชอบ และควรถูกจัดสรรภาระอย่างไร

ประเด็นนี้ทำให้สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน หรือ กกพ. ออกมาชี้แจงว่า หลักเกณฑ์ค่าไฟสาธารณะในปัจจุบันยังยึดตามนโยบายรัฐบาลและมติคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ หรือ กพช. ขณะที่บทบาทเร่งด่วนของ กกพ. คือการผลักดันให้ติดตั้งมิเตอร์แยกการใช้ไฟสาธารณะให้ครบ เพื่อให้ต้นทุนส่วนนี้ตรวจสอบได้ชัดเจนขึ้น

ค่าไฟบ้านแบกไฟถนนกลับมาเป็นประเด็นที่สังคมจับตา หลังเกิดข้อถกเถียงเรื่องความเป็นธรรมในโครงสร้างค่าไฟฟ้า โดยเฉพาะค่าไฟสาธารณะ เช่น ไฟถนน ไฟส่องสว่างในชุมชน และอุปกรณ์ไฟฟ้าในพื้นที่ส่วนรวม ที่หลายฝ่ายเห็นว่าควรถูกแยกภาระให้ชัดเจน แทนการสะท้อนอยู่ในระบบค่าไฟของประชาชนโดยรวม

สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน หรือ กกพ. ชี้แจงว่า แนวทางจัดการค่าไฟสาธารณะในปัจจุบันยังต้องยึดตามนโยบายรัฐบาลและมติคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ หรือ กพช. โดย กกพ. มีหน้าที่กำกับให้การไฟฟ้านครหลวง หรือ กฟน. และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค หรือ กฟภ. ดำเนินงานตามกฎหมายและหลักเกณฑ์ที่กำหนด

ค่าไฟบ้านแบกไฟถนน กับคำถามเรื่องภาระที่ประชาชนต้องร่วมจ่าย

ต้นตอของข้อถกเถียงอยู่ที่ค่าไฟสาธารณะ ซึ่งเป็นค่าใช้จ่ายจากการใช้ไฟในพื้นที่ส่วนรวมของเมืองและชุมชน เช่น ไฟถนน ไฟส่องสว่างทางสาธารณะ และอุปกรณ์ไฟฟ้าที่อยู่ในความรับผิดชอบของหน่วยงานรัฐหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

เมื่อค่าใช้จ่ายส่วนนี้ยังอยู่ในโครงสร้างค่าไฟโดยรวม ประชาชนผู้ใช้ไฟฟ้าครัวเรือนจึงตั้งข้อสังเกตว่า ผู้จ่ายค่าไฟบ้านกำลังร่วมแบกรับต้นทุนบางส่วนของไฟสาธารณะด้วยหรือไม่ ประเด็นนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องตัวเลขในบิลค่าไฟ แต่เกี่ยวข้องกับหลักการจัดสรรภาระระหว่างผู้ใช้ไฟ ประชาชน หน่วยงานท้องถิ่น และรัฐ

ดร.พูลพัฒน์ ลีสมบัติไพบูลย์ เลขาธิการสำนักงาน กกพ. ในฐานะโฆษก กกพ. ระบุว่า รัฐบาลให้ความสำคัญกับการทบทวนแนวทางบริหารค่าใช้จ่ายด้านไฟฟ้าสาธารณะ เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมต่อผู้ใช้ไฟฟ้า โดยสำนักงาน กกพ. พร้อมสนับสนุนนโยบายรัฐบาล และกำกับดูแลให้การดำเนินงานของ กฟน. และ กฟภ. เป็นไปตามมติ กพช.

กกพ.ชี้หลักเกณฑ์ไฟสาธารณะมาจากมติ กพช.

ดร.พูลพัฒน์ กล่าวว่า หลักเกณฑ์เกี่ยวกับไฟฟ้าสาธารณะดำเนินต่อเนื่องมานาน มีจุดเริ่มต้นจากมติคณะรัฐมนตรีปี 2530 และปรับปรุงตามมติ กพช. หลายครั้ง เพื่อให้สอดคล้องกับสภาพการใช้ไฟฟ้าและบริบทของประเทศที่เปลี่ยนไป

หลักเกณฑ์ปัจจุบันยกเว้นการเรียกเก็บค่าไฟฟ้าสาธารณะไม่เกินร้อยละ 10 ของปริมาณการใช้ไฟฟ้าในเขตพื้นที่ ทำให้ประเด็นเรื่องการจัดสรรภาระค่าไฟสาธารณะต้องอาศัยการตัดสินใจเชิงนโยบาย ไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงโดยหน่วยงานกำกับเพียงฝ่ายเดียว

สำหรับบทบาทของ กกพ. ในช่วงนี้ จึงอยู่ที่การกำกับให้การไฟฟ้าดำเนินงานตามมติและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง พร้อมเร่งให้มีข้อมูลการใช้ไฟฟ้าสาธารณะที่ถูกต้อง ตรวจสอบได้ และแยกจากการใช้ไฟประเภทอื่นให้ชัดเจนมากขึ้น

เร่งติดมิเตอร์ แยกต้นทุนไฟถนนให้เห็นชัด

ที่ผ่านมา กกพ. ผลักดันให้ กฟน. และ กฟภ. ติดตั้งมิเตอร์ไฟฟ้าสาธารณะมาตั้งแต่ปี 2566 เพื่อให้สามารถจำแนกปริมาณการใช้ไฟในพื้นที่สาธารณะได้ชัดเจนขึ้น กฟน. มีแผนดำเนินการให้แล้วเสร็จภายในปี 2569 ส่วน กฟภ. ยังอยู่ระหว่างดำเนินการ เนื่องจากมีพื้นที่รับผิดชอบครอบคลุมทั่วประเทศ

การติดมิเตอร์จึงเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการทำให้ค่าไฟสาธารณะถูกมองเห็นในระบบไฟฟ้ามากขึ้น เพราะหากไม่มีข้อมูลแยกที่ชัดเจน การถกเถียงเรื่องค่าไฟบ้านแบกไฟถนนจะยังวนอยู่กับคำถามเดิมว่า ต้นทุนไฟถนนอยู่ตรงไหน ใครใช้ และใครควรเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่าย

ทางออกค่าไฟสาธารณะอยู่ที่นโยบายรัฐ

ดร.พูลพัฒน์ ระบุว่า หากรัฐบาลมีนโยบายใหม่ให้ยกเลิกมติ กพช. ในอดีต และกำหนดให้การไฟฟ้าเรียกเก็บค่าไฟฟ้าสาธารณะจากหน่วยงานที่รับผิดชอบอุปกรณ์ไฟฟ้าโดยตรง กกพ. พร้อมติดตามกำกับดูแลให้เป็นไปตามมติ กพช. ฉบับใหม่

ประเด็นค่าไฟบ้านแบกไฟถนนจึงสะท้อนโจทย์ใหญ่ของโครงสร้างค่าไฟไทยว่า ภาระค่าไฟสาธารณะควรถูกจัดสรรอย่างไร ระหว่างการรวมไว้ในระบบค่าไฟโดยรวม หรือการแยกให้หน่วยงานเจ้าของพื้นที่รับผิดชอบโดยตรง ขณะที่การติดตั้งมิเตอร์ไฟฟ้าสาธารณะให้ครบถ้วน จะเป็นก้าวสำคัญในการทำให้ต้นทุนส่วนนี้โปร่งใส ตรวจสอบได้ และลดข้อถกเถียงเรื่องความเป็นธรรมในบิลค่าไฟของประชาชน

ข้อมูลเพิ่มเติม : “กกพ.” ย้ำบทบาทกำกับไฟฟ้าสาธารณะ

ข่าวที่เกี่ยวข้อง : ภาระค่าไฟประชาชน