ซอฟต์พาวเวอร์ผ่านบอร์ดเกม กำลังถูกหยิบมาเป็นแนวทางใหม่ในการชวนเยาวชนไทยกลับไปมองเรื่องเล่าของบ้านตัวเอง หลังสมาคมผู้ผลิตและออกแบบบอร์ดเกม หรือ PUDEBGA ร่วมกับกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม เปิดโครงการ Youth Board Game Designer for Thai Cultural Soft Power Project 2026 ภายใต้หัวข้อ “เรื่องเล่าบ้านฉัน สู่กระดานเกมโลก” เพื่อให้เยาวชนใช้บอร์ดเกมเป็นเครื่องมือถ่ายทอดวัฒนธรรมท้องถิ่น วิถีชุมชน และอัตลักษณ์ไทยในภาษาที่คนรุ่นใหม่เข้าถึงได้

โครงการนี้เปิดให้เยาวชนค้นหาเรื่องเล่าจากบ้านเกิดของตัวเอง ไม่ว่าจะเป็นตำนาน ประเพณี ภูมิปัญญาท้องถิ่น ประวัติศาสตร์ชุมชน อาหารพื้นเมือง หรือวิถีชีวิตที่กำลังเลือนหาย ก่อนนำมาพัฒนาเป็นกลไกการเล่น หรือ Game Mechanics และการเล่าเรื่อง หรือ Storytelling เพื่อเปลี่ยนต้นทุนทางวัฒนธรรมให้กลายเป็นประสบการณ์ที่ผู้เล่นมีส่วนร่วม คิด ตัดสินใจ และเรียนรู้ผ่านกระดานเกม

สุรพันธ์ เจริญทรัพย์ รองอธิบดีกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม เป็นประธานเปิดโครงการ โดยกิจกรรมนี้ถูกวางให้เป็นพื้นที่พัฒนาเยาวชนสู่การเป็นนักออกแบบบอร์ดเกมรุ่นใหม่ พร้อมเชื่อมวัฒนธรรมท้องถิ่นเข้ากับอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ และต่อยอดซอฟต์พาวเวอร์ไทยในตลาดสากล

ภายในงานมีเวทีเสวนาหัวข้อ “การต่อยอดฐานทุนวัฒนธรรมสู่อุตสาหกรรมบอร์ดเกม” โดยผู้แทนจากภาควิชาประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, TK Park และสมาคมผู้ผลิตและออกแบบบอร์ดเกม ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองต่อการใช้บอร์ดเกมเป็นสื่อร่วมสมัยในการถ่ายทอดเรื่องเล่าท้องถิ่นให้คนรุ่นใหม่เข้าถึงผ่านการเล่น การคิด และการตัดสินใจ

ซอฟต์พาวเวอร์ผ่านบอร์ดเกม เริ่มจากเรื่องเล่าบ้านตัวเอง

ศ.ดร.ชาติชาย มุกสง อาจารย์ประจำภาควิชาประวัติศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ กล่าวว่า แม้โลกกำลังเดินหน้าไปกับ AI ดิจิทัล และกระแสโลกาภิวัตน์ แต่เรื่องเล่าท้องถิ่นไม่ได้หมดความสำคัญ เพราะผู้คนยังต้องการอัตลักษณ์ ความแตกต่าง และเรื่องราวที่บอกได้ว่า “เราเป็นใคร”

ศ.ดร.ชาติชาย มองว่า ความเป็นท้องถิ่นกลายเป็นจุดต่างที่มีคุณค่าในยุคที่ผู้คนบริโภคสื่อและวัฒนธรรมคล้ายกันมากขึ้น หากนำมาออกแบบให้เหมาะกับยุคสมัย เรื่องเล่าของชุมชนสามารถต่อยอดเป็นสินค้าเชิงสร้างสรรค์และซอฟต์พาวเวอร์ผ่านบอร์ดเกมได้ แต่ต้องทำด้วยความเข้าใจ ไม่ใช่หยิบวัฒนธรรมมาใช้แบบผิวเผิน

ในมุมของการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ศ.ดร.ชาติชาย ระบุว่า ประวัติศาสตร์ไม่ควรถูกจำกัดอยู่กับการท่องจำชื่อคน เหตุการณ์ หรือปี พ.ศ. แต่ควรช่วยให้เยาวชนเข้าใจมนุษย์ เข้าใจตัวเอง และเข้าใจชุมชนรอบตัว การให้เยาวชนกลับไปค้นหาเรื่องเล่าบ้านตัวเองจึงเป็นการเปลี่ยนประวัติศาสตร์จากเรื่องไกลตัว ให้กลายเป็นเรื่องที่เชื่อมกับชีวิตของตัวเองมากขึ้น

บอร์ดเกมช่วยเปลี่ยนผู้เล่นให้เป็นผู้สร้างซอฟต์พาวเวอร์

ภัทรชัย วินิจจะกูล รักษาการรองผู้อำนวยการสำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ และผู้อำนวยการสถาบันอุทยานการเรียนรู้ กล่าวว่า TK Park เริ่มนำบอร์ดเกมเข้ามาเป็นสื่อการเรียนรู้เมื่อราว 10 ปีก่อน และเห็นว่าบอร์ดเกมสามารถเปิดพื้นที่ให้เยาวชนใช้ความสนใจของตัวเองมาพัฒนาเป็นทักษะใหม่ได้

ภัทรชัย กล่าวว่า โจทย์สำคัญในระยะต่อไปคือการเปลี่ยน “ผู้ใช้” หรือ “ผู้เล่น” ให้กลายเป็น “ผู้สร้าง” โดยเฉพาะในช่วงที่ประเทศไทยต้องการพัฒนาคนรุ่นใหม่จากผู้บริโภคสื่อ ไปสู่ผู้สร้างสรรค์ผลงานของตนเอง

ภัทรชัย ระบุว่า การทำงานกับทุนวัฒนธรรมต้องคิดเป็นระบบนิเวศ ตั้งแต่ชุมชนเจ้าของเรื่อง ไปจนถึงผู้เล่นที่จะได้รับประสบการณ์จากเกมนั้น เพราะเรื่องเล่าท้องถิ่นไม่ใช่เพียงเนื้อหาสำหรับนำไปผลิตเป็นสื่อ แต่เป็นเรื่องที่ผูกกับความทรงจำ ความภูมิใจ และอัตลักษณ์ของคนในพื้นที่โดยตรง หากออกแบบอย่างรอบด้าน บอร์ดเกมจะช่วยให้คนรุ่นใหม่เข้าใจวัฒนธรรมผ่านการลงมือเล่น มากกว่าการรับข้อมูลทางเดียว

PUDEBGA เปิดทางเยาวชนไทยใช้บอร์ดเกมเล่าวัฒนธรรม

ทรงสิทธิ์ แพรเพชร นายกสมาคมผู้ผลิตและออกแบบบอร์ดเกม กล่าวว่า สมาคมต้องการส่งเสริมให้นักออกแบบเกมไทยมีศักยภาพทัดเทียมตลาดสากล และเห็นว่าเยาวชนไทยมีความคิดสร้างสรรค์สูง จึงริเริ่มโครงการประกวดออกแบบบอร์ดเกมรุ่นเยาว์ขึ้นเป็นปีแรก ภายใต้หัวข้อ “เรื่องเล่าบ้านฉัน สู่กระดานเกมโลก”

ทรงสิทธิ์ กล่าวว่า จุดสำคัญของโครงการอยู่ที่ให้เยาวชนนำโจทย์วัฒนธรรมมาพัฒนาเป็นเกมที่สนุก เล่นได้จริง และมีมาตรฐานของอุตสาหกรรม ผ่านกระบวนการ Bootcamp ที่จะมีผู้เชี่ยวชาญและนักออกแบบบอร์ดเกมมืออาชีพ ทั้งในและต่างประเทศ เข้ามาช่วย

ทรงสิทธิ์ ระบุว่า บอร์ดเกมเป็นเครื่องมือจำลองสถานการณ์ที่ทำให้ผู้เล่นได้ลองสวมบทบาท ตัดสินใจ และเรียนรู้จากผลลัพธ์ของตัวเอง ผู้เล่นจะได้รับรับข้อมูล ค่อย ๆ เข้าใจบทบาท เงื่อนไข และเนื้อหาที่เกมต้องการสื่อสารผ่านการเล่นซ้ำ

ทรงสิทธิ์ แนะนำเยาวชนที่สนใจเข้าร่วมโครงการว่า ควรเริ่มจากการสำรวจเรื่องใกล้ตัว เพราะ “เรื่องเล่าบ้านฉัน” อาจไม่ได้มีคำตอบอยู่ในอินเทอร์เน็ตทั้งหมด แต่ต้องอาศัยการคุยกับคนในพื้นที่ ฟังคนในชุมชน และทำความเข้าใจบริบทของเรื่องนั้นก่อนนำมาออกแบบเป็นเกม จึงทำใหเยาวชนำด้รู้จักกับท้องถิ่นตัวเองอย่างลึกซึ้งมากขึ้น

ดันซอฟต์พาวเวอร์ผ่านบอร์ดเกมเปิด ชิงรางวัล 200,000 บาท

โครงการเปิดรับสมัครเยาวชนสัญชาติไทย อายุ 15-25 ปี สมัครเป็นทีม 1-3 คน พร้อมอาจารย์ที่ปรึกษาประจำทีม 1 คน โดยให้ส่งไอเดียบอร์ดเกมจากเรื่องเล่า อัตลักษณ์ หรือวัฒนธรรมท้องถิ่น ผ่านวิดีโอความยาวไม่เกิน 3 นาที ทีมที่ผ่านการคัดเลือก 32 ทีมจาก 4 ภูมิภาค จะได้เข้าร่วม Board Game Bootcamp 3 วัน 2 คืน เพื่อพัฒนากลไกเกม ทำต้นแบบ หรือ Prototype ก่อนเข้าสู่กระบวนการ Playtest และ Pitching ต่อคณะกรรมการ

โครงการเปิดรับสมัครถึงวันที่ 14 มิถุนายน 2569 ก่อนประกาศผลคัดเลือกรอบแรกวันที่ 20 มิถุนายน 2569 และประกาศรางวัลระดับประเทศวันที่ 5-6 กันยายน 2569 รางวัลรวมทั้งสิ้น 200,000 บาท ผู้สนใจสอบถามเพิ่มเติมทางอีเมล “info@pudebga.com” (mailto:info@pudebga.com) หรือโทร. 061-440-8503

การประกวดบอร์ดเกม จัดขึ้นเพื่อชวนเยาวชนไทยมองวัฒนธรรมใกล้ตัวในฐานะต้นทุนสร้างสรรค์ เมื่อเรื่องเล่าของชุมชนถูกออกแบบให้เล่นได้ เข้าใจได้ และส่งต่อได้ ซอฟต์พาวเวอร์ผ่านบอร์ดเกมก็อาจเป็นอีกเส้นทางหนึ่งที่ทำให้วัฒนธรรมไทยคุยกับคนรุ่นใหม่และเดินทางออกไปไกลกว่าพื้นที่เดิม

ข้อมูลเพิ่มเติม : รายละเอยดโครงการ

ข่าวที่เกี่ยวข้อง : ข่าวเยาวชน